Vullnet Mato - SELVIA E TIRANËS

Vullnet Mato

SELVIA E TIRANËS

Në blerimin tënd, përtej shekullor,

o Selvi jetëgjata qiellore e Tiranës,

ke njohur soj e sorollop, banorë,

mbledhur rreth teje nga ana e anës.

Thonë, të mbolli Et’hem Beu, duarartë,

kur ngriti në Tiranë themelet e dyta,

bashkë me xhaminë dhe Sahatin e madh,

zogjtë e tu t’i këndonin pazarit me qypa...

Ke parë xhandarë me dyfeqe mbi supe,

pajtonë dhe mushka që tërhiqnin topa,

lypsarë të uritur për ca kothere buke,

marshime ushtarësh nga gjithë Evropa.

Udhërrëfyese kohërash te rruga e Dibrës,

përcolle mizëri këmbësh makina, udhëtarë,

nga druprerësit, me sëpata pas shpinës,

deri tek të famshmit artistë e shkrimtarë.

Tani ti ke mbetur shtylla e orientimit,

për mërgimtarët kthyer vonë në Tiranë,

kur mes shumëkatësheve të ndërtimit,

nuk gjejnë dot rrugët e para, ku i lanë…

Me emrin tënd janë emërtuar përqark,

bar-kafe, floktore, restorante, birrari.

Djemtë lënë takime te trungu yt i gjatë,

të puthin bukuroshet me shtatin selvi... 

Asfiksuar mes fasadash të larta me mure,

gjithë pluhuri i kësaj kohe përsipër të ra,

thërret erëra shoqesh “Monumente Kulture”

deri larg, te “Pisha Flamur”, në Llogora!...

Vullnet Mato - SHOFERËT E KAMIONËVE

Vullnet Mato

SHOFERËT E KAMIONËVE

Shoferët e kamionëve, hapësirave shtegtuar,

me shpirtin fluturues, kurdoherë në merak,

me vëmendjen e ngrirë, në këmbë e në duar,

mbi pedale frenash, kthetra lejleku nën bark.

Kamionistët e trailerave, në karvane reshtuar,

udhëve të pafundësisë, kabinave mbi motor,

me fragmente gjumi në sytë e pafjetur fiksuar,

të shpien dengjet e mallit dhe ushqimin njerëzor...

Të shpien lodrat e fëmijëve, barnat e të sëmurëve,

materialet e banesave për strehimin jetësor,

të gjallojnë qytetet poshtë fushave e sipër gurëve,

të mbajnë hapur gjithë dyert e tregut botëror.

Shoferët kamionistë, në timon njëzetekatër orë,

me rrethin e globit, pranë gjoksit shtrënguar,

me fytyra të lëna pasdore, për fluturimin tokësor,

në kujtesat familjare mbetur gjithnjë përmalluar.

Shoferët e kamionëve, me nofullat vigane të rrotave,

përtypin kilometrat e horizonteve, gjerë e gjatë,

me stopat gjithnjë ndezur udhëkryqeve të tërthorta,

çajnë përmes konstelacione yjesh të kuq, nëpër natë...

Vullnet Mato - BUBULLIMAT E ZEMRËS SË NËNËS

Vullnet Mato

BUBULLIMAT E ZEMRËS SË NËNËS

Isha vogëlush, pa arritur moshën e djalit,

nën hijen e një shelgu i zgjuar prej gjumit.

Nëna lau teshat me finjë nga hiri i zjarrit

dhe i vuri të thahen mbi shkurret e lumit.

Në qiell u dukën ca korba me krahë metali,

duke u vërsulur me krrokama vërshëllyese,

mbi ngjyrat e teshave dhe tymin e kazanit,

filluan të lëshojnë glasat e tyre shpërthyese.

Vinin rrotull qiellit, sharronin degët e gurët 

dhe tym e pluhur u bë gjithçka rreth e qark...

Nëna më rrëmbeu si skifteri zogun e pulës,

më mbështolli me trup, më futi prapë në bark...

“E mjera unë, do më vrasin djalin!”, gulçonte,

me frymëmarrje të thellë strukur nën shkurre

dhe zemra me gjëmim hataje i bubullonte,

sikur në daullet e veshit më binte një daulle...

Atë daulle alarmi, që ka heshtur ndër vite,

kujtoj sot, kur gëzojnë fëmijët e asaj moshe.

Zemra e nënës me ato bubullima të dridhshme,

më ngjall të gjitha dhembshuritë e kësaj bote...  

Vullnet Mato - MONOLOGU I NJERIUT TË LETRAVE

Vullnet Mato

MONOLOGU I NJERIUT TË LETRAVE

Me letra sikur të mbuloj edhe detin, 

nuk pres të më shtohet dikur pasuria,

por jam pronar i ligjshëm i talentit,

që bujarisht më ka dhuruar perëndia.

Frymëzimi më rrëmben të gjitha ditët,

dhe më mban nga dielli disi të larguar,

por kam një tjetër pak më të ndritshëm,   

diellin e pasionit të rrallë për të shkruar. 

Nga këndi i heshtur, ku kam tryezën,

vërtit një galaktikë të tërë fantastike, 

madje kam dhe dy ufo të largët vëllezër,

që më ndihmojnë me energji kozmike.

Duket sikur po hedh verbërisht hapa

nëpër shtigjet e errët të imagjinatës,

por kësisoj jam duke montuar llamba,

për të ndriçuar dhe sytë e zinj të natës. 

Shpesh mbetem i veçuar nga shoqëria, 

dhe bëj monolog deklamues me veten,

por te miqtë e shumtë të letrave të mia,

kam edhe polin e akullt të eskimezëve.

Argëtuesit thonë se më mban në burg

biruca e trurit, ku më zbulohen krijimet,

por dollinë e shëndetit ma ngre me fund,

kushdo që pi gotat e artit tek shkrimet.  

Logjikës së cekët të ndonjë politikani,

mund t’i dukem kritik paksa i rreptë,

por jam kurdoherë gati të fitoj debatin

me çdo të piketuar të listës për deputet.

Duke marrë nga gjumi disa orë hua,

mbase nxitoj të shkoj në fundin e jetës, 

por farëzat që mbjell pena, kur shkruaj

më blerojnë lastarë edhe pas vdekjes.

Vërtetë s’kam sa duhet kohë e kurajë, 

për të joshur sytë e lakmuar të bukurisë,

por më shfleton në shtratin e ëmbël të saj,

edhe ajo, që nesër mund të shpallet miss.

Vullnet Mato - SHKËMBI KU LINDËN ETËRIT

Vullnet Mato

SHKËMBI KU LINDËN ETËRIT

Lugina e murrme, përtej thellësive,

me qiej të pastër dhe vjeshtën me shi,

gatuante baltën me kakërdhitë e dhive,

t’i ushqente Fterrës, të gurtat shtëpi.

Djepi prej shkëmbi njëmijë e ca metra,

kishte nga zanafilla emrin “Guri i Kuq”.

Vendbanimi kish ngulitur aty kthetrat,

qëkur s’mbahej mend prej askujt...

Mitra prej nëne e barkut shkëmbor,

ngjizte gjallimin jetik, në secilën femër,

me belbëzimin e gurrës derdhur në Ixor,

nga shkrepat e thepisur të zogjve pa emër.

Për engjëjt e sapolindur me buzë trëndafili,

pikonte kulloshtra qelibar e yjeve në maj,

me eroma rigoni, borziloku e dafina pylli,

nga toka zallore, ku mbinin limoj e portokaj.

Gratë ngarkuar me shkarpa te bushi i bregut,

ndiznin vatrat e blozuara nga rrufetë mortore,

me vetëtimat që u flinin në vena ndër shekuj

dhe u faleshin kodeve të vjetra zakonore.

Burrat zienin rrush, koçimare e mana ferre,

ngujoheshin dimrit rreth oxhakëve mikpritës

dhe dilnin me fytyrat çelur, si bisqe pranvere,

për të gdhendur gurët me daltat e frymës.

Çdo mëngjes, kur bronzi i zileve të dhive,

niste tringëllimin nëpër monopate me ferra,

pleqtë ulur mbi kristalin akullor të shpirtit,

psherëtinin për të ikurit në skaje të tjera.

Të nxitur nga ëndrrat e komunizmit teorik,

ata përshkuan trajektoren e gjatë të marrëzisë,

duke pritur dekadat e bollëkut me durim stoik,
dhe në fund pshurrën mbi bunkerët e kotësisë...

Etërit e mi jetuan nën glasat e egra të pëllumbit,

duke përballur pushtimet, pa krismat e shtetit, 

dhe pasi shpëtuan nga shënjestrat e plumbit,

zbritën të më lindnin mua te placenta e detit.

Me pak pluhur shkëmbi në gjak, e pakëz det,

dhe me dhuntitë që etërit trashëgim më dhanë,

përherë i ndjekur nga hija e vdekjes në jetë,

nga asgjëja prej guri e kripe, arrita gjithçkanë.

Ndonëse u enda, si beduini në Saharën klasore,

vadita vreshtat e vargjeve me gjakun e zemrës...

Shkëmbi i etërve më ndiqte me retinat qiellore,

dhe në fasadën e vet më gdhendi emrin e penës...

Vullnet Mato - ARRATISJE NGA KOLERA

Vullnet Mato

ARRATISJE NGA KOLERA

Trumbetarët thanë, virusi është zhdukur,

bashkë me varrmihësit e mortjes lindore.

U zgjidhën fashat e filtrave të pambukut

nga fryma e kontrolluar nëpër hundore.

Qeshën fytyrat me lundrimin e diellit në sy,

shpërthyen zërat e ndrydhur prej llahtarisë,

gëluan fustanet shumëngjyrësh në lirshmëri,

brofën peshqit nëpër kofshët e djalërisë.

Kolera u shua në kujtesën e gjithsecilit,

filluan të pluskojnë ëndrrat e ardhmërisë,

erëmuan aromat e këndshme të trëndafilit,

gjelbëruan gjethet në degët e miqësisë...

Por papritur ndodhi zhgënjimi i tmerrshëm,

viruse të shumuar në thelpinj fshehtësie,

u përhapën nga zgjimi i tufanit të djeshëm,

dhe pllakosi paniku me dridhma lemerie...

Vdekja e ringjallur bashkë me veladonin e zisë,

mprehu kosën e ndryshkur për viktima të tjera,

tmerri çau shtigjet e ajrit dhe ujërat e arratisë,

duke braktisur pragjet e infektuar nga kolera...

Por lanë pas, blozën e kohës për fytyra fajtorësh,

që lejuan të rikthehet kjo epidemi nga mesjeta,

kur për vete rrëmbejnë pasuri e mbyllen dora-dorës, 

me mendimin se do shpëtojnë në kupola të qelqta...

 

Vullnet Mato - MË KE NË GJAK...

Vullnet Mato

MË KE NË GJAK...

Sado të mendosh, ndoshta s’më do e s’të dua,

në çdo ëndërr të kam e më ke brenda mua.

Te magneti tërheqës, më ke shumëfish,

te gjunjët që të shtyjnë drejt meje të vish.

Më ke në gjak, që nga flokët, deri në thua,

nuk më heq dot kurrë nga mendimet e tua.

Më ke te ajri që thithin çdo çast mushkëritë,

te rrezet e diellit që të lajnë fytyrën me dritë.

Më ke te sytë, imazh që s’mund të fshihet,

te buzët që pa folur e pa qeshur s’të rrihet.

Më ke në çdo hap, ku shkel këmba jote,

në çdo pikë uji të hedhur brenda çdo gote.

Nga të gjithë zërat që era sjell të dëgjosh,

më ke tingull te veshi, që s’mund ta largosh.

Më ke kudo, ku aromë të këndshme ndjen,

në dridhërimat e çdo kënge që të pëlqen.

Më ke në thërrimet e përtypura të çdo kafshate,

në fijet e holla nervore brenda zemrës sate.

Më ke në gjak, hemoglobinë të tretur,

derisa të na vijë fund-jeta për të vdekur...

Vullnet Mato - MË KE NË GJAK...

Vullnet Mato

MË KE NË GJAK...

Sado të mendosh, ndoshta s’më do e s’të dua,

në çdo ëndërr të kam e më ke brenda mua.

Te magneti tërheqës, më ke shumëfish,

te gjunjët që të shtyjnë drejt meje të vish.

Më ke në gjak, që nga flokët, deri në thua,

nuk më heq dot kurrë nga mendimet e tua.

Më ke te ajri që thithin çdo çast mushkëritë,

te rrezet e diellit që të lajnë fytyrën me dritë.

Më ke te sytë, imazh që s’mund të fshihet,

te buzët që pa folur e pa qeshur s’të rrihet.

Më ke në çdo hap, ku shkel këmba jote,

në çdo pikë uji të hedhur brenda çdo gote.

Nga të gjithë zërat që era sjell të dëgjosh,

më ke tingull te veshi, që s’mund ta largosh.

Më ke kudo, ku aromë të këndshme ndjen,

në dridhërimat e çdo kënge që të pëlqen.

Më ke në thërrimet e përtypura të çdo kafshate,

në fijet e holla nervore brenda zemrës sate.

Më ke në gjak, hemoglobinë të tretur,

derisa të na vijë fund-jeta për të vdekur...

Vullnet Mato - KUR NE TË DY NDJEHEMI PERËNDI

Vullnet Mato

KUR NE TË DY NDJEHEMI PERËNDI

(Erotikë rinore)

Kur jam me ty,

s’kam nevojë për dritë,

më ndriçon vetëm

vështrimi yt qiellor.

Kur jam me ty,

s’dua ngrohtësi të dytë,

më jep lëkura jote

rrezatim engjëllor.

Kur jam me ty,

nuk e shuaj etjen me ujë,

pi nga burimi i freskët

i buzëve të tua.

Kur jam me ty,

me deh trupi e ta bëj rrëmujë,

fuçi vere bëhen puthjet

që të marr hua...

Kur jam me ty,

këngë zogu më bëhet zëri,

më zbutet gjaku

e ndjej në vena muzikë.

Kur jam me ty

shkrihem fund e krye i tëri,

bëhem ai qingji i butë,

kur te delja pi sisë...

Kur jam me ty,

ndjehem në pranverën e bleruar,

thith aroma lulesh

në trupin tënd të brishtë.

Kur jam me ty,

bëhem mashkull i tërbuar,

për dashuri të fortë,

ndjehem i gatshëm plotësisht.

Kur ne jemi bashkë,

s’dua të kemi gjethe në trup,

gjethohemi me puthjet tona

nga gjoksi deri në shpinë.

Kur jemi të dy bashkë,

shkrepim elektricitet të butë,

dhe gjithë bota jashtë

flakërohet nga zjarri ynë...

Kur lidhemi përdore,

s’na mposht djalli as xhindi,

të gjitha të këqijave,

ne mund t’u bëjmë ballë!...

Kur ne ngjitemi të dy,

ndjehemi perëndi krijimi,

ngjizim hallkat e zinxhirit jetësor

me njerëz të gjallë...

Vullnet Mato - LULEKAMBANAT E MUZGUT

Vullnet Mato

LULEKAMBANAT  E MUZGUT

Kur dita diellore arriti çastet purpurake të perëndimit,

ra kambana e kupës qiellore me tone të drithëruar...

Atëherë ulën kryet në ritualin bimor të nderimit,

edhe lulekambanat e muzgut, me petalet trishtuar.

Vallë, cili arkitekt projektoi formën e tyre kambanore?

Cili piktor gjenial zgjodhi ngjyrën muzgore, bluviolet? 

Cili metalurg kambanash derdhi bronzin e cipës lulore,

të këndojnë zogjtë halelujën, përpara gjumit të qetë?...

Ndoshta të tre krijuesit i kishin gjurmët në qiell,

apo vetëm një pasionant, bëri të tri përsosmëritë,

për të nderuar lamtumirën e madhërishme të diellit,

me këto krijime natyrore, mbi të gjitha mrekullitë?...

Në çastet solemne, të përsëritura nga cikli kohor,

kur horizontet bëjnë përnderimin e ditës që vdes,

lulekambanat i luten diellit, teksa fik fenerin qiellor,

për të rindezur dritën jetëdhënëse në tjetrin mëngjes...

 

Oh, në muzgun tim, nuk dua rite lutjesh në minare,

as të ushtojnë kambanat vajtimtare nëpër kisha,

por vetëm lulekambanat të ulin kryet nëpër dritare,

të shkoj nga kjo botë i lumturuar, siç nuk isha!...  

Vullnet Mato - SHTËPIA E SHKRETIMIT TRAGJIK

Vullnet  Mato

SHTËPIA E SHKRETIMIT TRAGJIK

Pasi njerëzit shkuan familjarisht

në emigrim,

shkretimi tragjik sundon

në dhomat mortore.

Karboni ka vrarë oksigjenin,

deri në asgjësim,

myku shpërndan

aromat e kufomës ajrore...

Tani aty brenda

minjtë kanë bluar gjithçka,

dhe miushet garojnë,

kush të pjellë më shumë.

Marimangat shtrijnë rrjetat

nga trau në tra,

t’i kenë më të rehatshme

shilarëset për gjumë.

Mola bren në heshtje

kolltukët e pluhuruar,

me supet vajtimtar

mbi kalbjen e qilimave.

Dritaret kanë ulur qepallat

e syve të verbuar.

të mos shohin

pushtimin barbar të krimbave.

Mbeten të paprekur,

veç muret me kujtime,

që ruajnë zërat e incizuar

në tulla dhe gurë,

si dhe brava rojtare,

që shtrëngon në fiksime,

dorën me gishta çeliku,

futur thellë në mur.

Pas ardhjeve të penguara

me bunkerët e panikut,

është koha e ikjeve,

me dyert e blinduara të çelikut...

Vullnet Mato - GJENERAL PIRRO I EPIRIT

Vullnet Mato

GJENERAL PIRRO I EPIRIT

Në përvjetorin e njëzet shekujve,
të vdekjes sipër kalit,
o i madhi gjeneral Pirro,
bir i mbret Bardhylit ilirian,
të kam vendosur sot,
mbi tullën simbolike të varrit,
dy trëndafila diellor,
nga muzgu Adriatik e Jonian;

Për vringëllimat e shpatave ilire,
nga Apolonia, në lumin Vardar,
deri poshtë kufijve jugor,
buzë brigjeve të Peloponezit,
ku tridhjetëmijë kalorës të ushtrisë
me elefantë luftëtarë,  
të thërrisnin “Pirro Shqiponja”
që fluturon në Romën përtej detit...

Dy trëndafila diellor, për fitoret,
pritur kudo me kurora dafine,
o mbret i goditur në kokë,
nën ballkonin fatal të Korintit,
me tullën e asaj nëne hakmarrëse,
për djalin e vrarë në luftime,
ku fitoret mbi romakët ti i mbylle,
me humbjen e shpirtit.

Ke pasur vdekje fatlume,
pa goditje me tullën e tritolit,
se s’do kish mbetur për varr,
as nishani i eshtrave të tua,
që sot bëhen pluhur,
nga vdekja moderne e Albanopolit,
pa lënë shenjë, ku të vajtojnë
prindërit dhe e zeza grua...

Sot, o gjeneral Pirro,
vdekja nuk ndodh për shkaqe lufte,
por për larje hesapesh,
nga borxhet e vonuara në biznes,
dhe urrejtja politike,
për t’u ulur fitimtar mbi kolltuqe,
pa u zbuluar tulla e tritolit,
vënë nga vrasësi me pagesë.

Pate fat, o Pirro, që s’linde në Apoloni
njëzet shekuj më pas,
se emri yt do qe harruar pas njëzet ditësh
në dosjet e drejtësisë,
si biznesmen që fiton para
dhe i humb pa vënë buzën në gaz,
në vend të fitoreve të tua famoze,
si mbret i Epirit e Maqedonisë...